هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی رابطه بین اجتناب مالیاتی و تقلب در حسابداری شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. برای روشن شدن دیدگاههای به وجود آمده از ارتباط بین اجتناب مالیاتی و تقلب در حسابداری از مدیریت سود افراطی (فرصت طلبانه) به صورت کاهنده به عنوان شاخصی برای تقلب در حسابداری و از معیارهای گوناگون اندازه گیری اجتناب مالیاتی استفاده شده است. این بررسی ها در ابتدا برای مشخص کردن شرکت های متقلب با استفاده از اطلاعات مالی 170 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی سالهای 1382 تا 1390 و با بهره گیری از روش تجزیه و تحلیل رگرسیون خطی چند متغیره با چینش پانلی انجام شده است. سپس بعد از شناسایی شرکتهای متقلب و سالهایی که مرتکب تقلب در حسابداری شده اند برای آزمون فرضیه های تحقیق از اطلاعات مالی 332 سال شرکت با چینش مقطعی مشتمل بر 141 شرکت که در دوره زمانی 1382 تا 1390 مرتکب تقلب در حسابداری شده اند استفاده شده است. نتایج تحقیق دلالت بر وجود رابطه مستقیم و معنی دار میان اجتناب مالیاتی و تقلب در حسابداری شرکتها در زمانی که معیار سنجش اجتناب مالیاتی نرخ موثر مالیات نقدی و اختلاف دائمی مالیات باشد، دارد. همچنین در زمانی که اجتناب مالیاتی با نرخ موثر مالیات نقدی بلندمدت سنجیده می شود، رابطه معناداری میان اجتناب مالیاتی و تقلب در حسابداری شرکتها مشاهده نشد.

پژوهش پیش رو با هدف تبیین الگوی تقلب مالیاتی شرکت ها در ایران به روش ترکیبی با راهبرد اکتشافی-متوالی انجام شد. بخش کیفی پژوهش با رویکرد نظریه پردازی زمینه بنیان و انجام 57 مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته با خبرگان و صاحبنظران حوزه های مالی-مالیاتی به شیوه گلوله برفی صورت پذیرفت. پس از تحلیل کدگذاری ها، مدل جی تی، پدیدارگشت. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار مکس کیودی ای استفاده شد. در بخش کمی پژوهش، داده های 496 پرسشنامه با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری و به کمک نرم افزار اسمارت پی ال اس3 تحلیل شد. در بخش کیفی، رویکرد مالیاتی متقلبانه به عنوان مقوله هسته ای تعیین و ابعاد مختلف مدل، حاصل گشت: کنش جبرمحور و کنش گزینشی به عنوان علل شکل گیری رویکرد مالیاتی متقلبانه تبیین شد. شرایط بستر شامل 7 محتوا، راهبردهای متقلبانه در 8 گروه راهبردهای متقلبانه خاص و 9 گروه راهبرد متقلبانه عمومی، شرایط مداخله گر تشدیدگر و تحدیدگر در سه حوزه سازمان مالیاتی، خارج از دستگاه مالیاتی و حوزه مشترک، همراه با 5 سطح پیامدهای اقتصادی و تبعات اجتماعی-سیاسی تبیین و تحلیل گشت. نتایج تحلیل کمی نشان داد که کنش جبرمحور و کنش گزینشی تاثیر مستقیم و معنادار، بایستگی نظام مالیاتی، بایستگی نظامات اجتماعی و بایستگی عملکرد مشترک، اثر معکوس و معنا دار و عوامل زمینه ای اثر مستقیم و غیرمستقیم معنادار بر رویکرد مالیاتی متقلبانه شرکت ها دارند.

چکیدهمالیات هزینه ای است که بر کلیه واحدهای انتفاعی که به نوعی درآمد زایی می کنند، از جانب دولت تحمیل می شود. استراتژی مالیاتی به طور کلی کاهش آشکار مالیات تعریف می شود. مدیران به صورت استراتژیک از افشای شرکتی برای گمراه کردن و یا تحت تاثیر قرار دادن درک سرمایه گذاران از ارزش شرکت ها استفاده می کنند. هدف این تحقیق بررسی تأثیر استراتژی های مالیاتی جسورانه و تقلب حسابداری بر خوانایی گزارشگری مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. بر این اساس، اطلاعات مورد نیاز پژوهش از 87 شرکت پذیرفته شده در بورس در طی سال های 1389-1397 استخراج و مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتند. در این پژوهش جهت آزمون فرضیه ها از مدل رگرسیون خطی چند متغیره استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که استراتژی مالیاتی جسورانه با استفاده از شاخص نرخ موثر مالیاتی بر خوانایی گزارشگری مالی تاثیر ندارد. اما استراتژی مالیاتی جسورانه با استفاده از شاخص سپر مالیاتی بر خوانایی گزارشگری مالی تاثیر منفی و معناداری دارد. همچنین تقلب حسابداری نیز برخوانایی گزارشگری مالی تاثیر منفی و معناداری دارد.

هدف این پژوهش، بررسی تاثیر گزارشگری مالیاتی متهورانه بر احتمال وجود تقلب در صورت های مالی، برای شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. با توجه به اجرای طرح جامع مالیاتی و اجرای استاندارد شماره 35 مالیات بر درآمد، استراتژی متهورانه مالیاتی شرکتها می تواند مبنای سنجش میزان احتمال تقلب در صورتهای مالی، مورد استفاده سهامداران و اعتبار دهندگان و مراجع نظارتی قرار گیرد. بدین منظور چهار فرضیه برای بررسی این موضوع تدوین و داده های مربوط به 155 شرکت عضو بورس اوراق بهادارتهران برای دوره ی زمانی بین سال های 1386 تا 1395 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. الگوی رگرسیون پژوهش با استفاده از روش رگرسیون لوجستیک، بررسی و آزمون شد. نتایج پژوهش نشان داد، متغیر تفاوت نرخ قانونی و نرخ موثر مالیاتی به عنوان شاخص مستقیم گزارشگری مالیاتی متهورانه اثر مثبت معناداری بر احتمال وجود تقلب در صورت های مالی دارد. علاوه بر این، نتایج موید آن است، متغیر تفاوت بین نسبت سود عملیاتی به فروش و ضریب سودآوری صنعت به عنوان شاخص معکوسی از گزارشگری مالیاتی متهورانه اثر منفی معناداری بر احتمال وجود تقلب در صورت های مالی دارد. از سوی دیگر، نتایج نشان داد، متغیرهای تفاوت سود ابرازی و سود مشمول مالیات قطعی شده توسط سازمان امور مالیاتی و مدیریت سود (حداقل سازی سود) اثر معناداری بر احتمال وجود تقلب در صورت های مالی ندارد.

امروزه یکی از مهمترین چالش های نظام مالیاتی فرار مودیان از پرداخت مالیات است که مانعی برای اداره مطلوب کشور توسط دولت می باشد. برای جلوگیری از فرار مالیاتی راهکارهای بسیاری ارائه شده است که یکی از ابزارهای حقوقی آن صدور قرار تامین است که در ماده 161 قانون مالیات های مستقیم شرایط و نحوه صدور آن آمده است. این نهاد مهم حقوقی می تواند مانع از زمینه سازی فرار مالیاتی گردد و با توقیف اموال مودیان بدحساب از تقلب مالیاتی جلوگیری کند. هدف این مقاله از بررسی حقوقی این نهاد آن است که آیا ماده مورد اشاره با این شرایط می تواند به کارآمدی نظام مالیاتی مدد رساند. با مداقه در شرایط و ویژگی های آن به این نتیجه رسیدیم که با وجود ضرورت و اهمیت نهاد تامین مالیات ایرادات و اشکالاتی بر این ماده وارد است و ماده جایگزین و الگویی مطلوب تر را پیشنهاد نمودیم که به نظر بهتر هدف قانونگذار را از این نهاد تامین می کند.

درآمدهای مالیاتی یکی از مهم ترین منابع درآمدی دولت و تامین کننده بخش عمده ای از هزینه های دولت است. در سالهای اخیر تقلب در صورت های مالی و اظهارنامه های مالیاتی به طور فزاینده ای به یک مشکل جدی برای کسب و کار، دولت و سرمایه گذاران تبدیل شده است. اکثر مودیان مالیاتی به دنبال راهی برای دستکاری در صورتهای مالی و کاهش سود مشمول مالیات ابرازی خود می باشند. از این رو، شناسایی متقلبین مالیاتی و شرکتهایی که به تقلب در صورتهای مالی می پردازند به امری حیاتی برای دولت تبدیل شده است. هدف از این تحقیق ارایه مدلی است که در آن از الگوریتم درخت تصمیم گیریID3 بهبود یافته استفاده شده است. همچنین برای بهبود عملکرد و دقت آن، با شبکه های عصبی پرسپترون چندلایه بهینه سازی شده توسط الگوریتم ژنتیک ترکیب گردید تا نسبت های مالی مرتبط با تقلب مالیاتی انتخاب نموده و سربار محاسباتی کاهش یابد. درختی که در مدل پیشنهادی ایجاد می شود دارای کمترین عمق ممکن می باشد که از این رو دارای سرعت بالا و سربار محاسباتی پایینی می باشد. بدین منظور صورتهای مالی 60 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در سالهای 1394 لغایت 1396 بررسی و 54 نسبت مالی از آن ها استخراج گردید که به وسیله آزمون ANOVA تعداد 23 نسبت و نهایتا توسط شبکه های عصبی تعداد 7 نسبت مرتبط با تقلب مالیاتی، به عنوان داده های ورودی مدل انتخاب گردید. مدل ارایه شده با دقت 81/4 درصد، در شناسایی شرکتهای دارای تقلب مالیاتی، موفق بوده که نسبت به الگوریتم آدابوست دارای بالاترین دقت و قدرت پیش بینی بوده است.

یکی از اقدامات مدیریتی به منظور کاهش تعهدات مالیاتی، عدم پرداخت مالیات از طریق تقلب مالیاتی است. ازآنجاکه عوامل شخصیتی احتمالاً در توضیح روحیه مالیات دخیل هستند، بررسی ویژگی­های شخصیتی و جنبه­های آن در رابطه با تقلب مالیاتی می­تواند به شناخت بهتر عوامل تأثیرگذار بر تصمیمات مالیاتی کمک کند. هدف اصلی این پژوهش ارائه الگویی برای کشف تقلب مالیاتی بر اساس تیپ­های شخصیتی مدیران مالی شرکت­ها با استفاده از رویکرد شبکه­های عصبی است. جامعه آماری پژوهش را کلیه مدیران مالی شرکت های بورسی و غیربورسی در سال 1399 که معاف از مالیات نیستند، تشکیل می دهند. اطلاعات مربوط به مدیران مالی از طریق پرسشنامه جمع­آوری و با استفاده از نرم­افزار SPSS نسخه 21 و نرم­افزار MATLAB نسخه 2015 مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که الگوی شبکه عصبی طراحی شده با 10 نرون در لایه پنهان دارای دقت 5/79 درصد توانایی کشف تقلب مالیاتی صورت گرفته توسط مدیران مالی شرکت­ها را دارد. همچنین طبق نتایج حاصل از آزمون مدل رگرسیونی، تیپ­های شخصیتی روان­رنجوری، برون گرایی، انعطاف­پذیری و توافق­پذیری بر تقلب مالیاتی تأثیر مثبت و معنی­دار و تیپ شخصیتی باوجدان بودن تأثیر منفی و معنی­دار بر تقلب مالیاتی دارد.

هدف: هدف این پژوهش، بررسی سیر تطور نظریه های تقلب مالی و ارائه فراالگوی تقلب است که انگیزه های مالی و غیر مالی مربوط به ارتکاب تقلب را در قالب الگو های مختلف تشریح نماید. مسأله پژوهش شامل موارد زیر می گردد: مهم ترین انگیزه-های ارتکاب تقلب چیست؟ کدام الگوی تقلب می تواند انگیزه ارتکاب تقلب را کامل تر توضیح دهد؟ و نتیجه حاصل از این الگوها برای حسابداران چیست؟ روش پژوهش: این پژوهش با استفاده از فن تحلیل محتوا و به کارگیری "فراتحلیل مقاله های لاتین چاپ شده در زمینه تقلب برای دوره زمانی 1950تا 2017 صورت گرفت. یافته ها: یافته های مطالعه نشان داد که الگوی تقلب در دهه 1950 از "مثلث تقلب"، که شامل سه بعد فشار، فرصت و توجیه است، شروع شده و مشکل مالی، سیسم ضعیف کنترل داخلی و وضعیت نامطلوب کاری به عنوان انگیزه های تقلب شناسایی شدند. در دهه 1980، ویژگی های شخصی و محیط شغلی شناسایی و وجه "کمال شخص" معرفی شد. در دهه 1990، عوامل رفتاری، به وبژه شهرت، هنجارهای ذهنی و کنترل بر تمایل، به عنوان عوامل انگیزه تقلب مدیران شناسایی شدند. در دهه 2000، وجه "قابلیت شخص" شامل هوش، موقعیت و نقش فرد، شناسایی و به ابعاد فرهنگی و اجتماعی نیز توجه شد. از سال 2010 تاکنون، به فراالگوها توجه شده است. نتیجه گیری: فراالگوی ارایه شده در این مطالعه، دارای ابعاد مالی و غیر مالی است و در چهار دسته کلی شرایطی، موقعیتی، هنجاری و هوش انسانی قرار گرفته که هر یک از این چهار بعد را می توان در سه سطح کلی فردی، سازمانی و بین المللی مورد تحلیل قرار داد. دانش افزایی: در این مطالعه، اجزاء لوزی تقلب وچهار جزء آن (انگیزه/فشار، فرصت، گرایش/توجیه و قابلیت)، به صورت هم-زمان مورد مطالعه قرار است و بر این اساس فراالگویی جامع ارائه شد.